Z ppłk SG Wojciechem Czupajło – Komendantem Placówki Straży Granicznej w Legnicy rozmawia Lilla Sadowska.

* Placówka Straży Granicznej została otwarta w Legnicy 1 lutego br. ale to nie znaczy, że nie pracujecie na tym terenie od dawna.

- Straż Graniczna pracuje tu od 2005 r. zaczęliśmy jeszcze przed wejściem do Strefy Schengen. Można powiedzieć, że to były pierwsze przymiarki do naszych działań wewnątrz kraju po wejściu do Schengen. Po wielu latach doczekaliśmy się swojej siedziby w Legnicy. Mam nadzieję, że tak już zostanie i wkomponujemy się na stałe w obraz tego regionu i miasta. Do 2007 r. ( wejście do strefy Schengen, przyp.red.) nasze działania polegały głównie na patrolowaniu tego terenu. Pod koniec 2009 roku powstała w Legnicy Grupa Zamiejscowa, którą jako komendant objąłem kierownictwem pod koniec 2010r., a 1 lutego br. na bazie tej grupy oraz rozformowanej placówki w Lubaniu powołano placówkę w Legnicy.

* Jakie właściwie zadania wykonujecie po roku 2007?

- Po wejściu do Strefy Schengen Straż Graniczna musiała znaleźć w systemie bezpieczeństwa nowe miejsce dla swoich działań. Odeszliśmy z granicy, kontrola graniczna na granicy południowej i zachodniej została zniesiona, zaczęliśmy realizować zupełnie nowe zadania, niejednokrotnie ucząc się ich. To przede wszystkim kontrole legalności zatrudnienia, które dotychczas były realizowane przez celników i inspektoraty pracy oraz zwalczanie nielegalnej migracji. Otwarcie jednych granic spowodowało zacieśnienie kontroli na innych, nie spowolniło to jednak napływu nielegalnych migrantów, i tu „wstrzeliliśmy się” w odpowiednim czasie z naszymi nowymi zadaniami. Te dwa priorytetowe działania uzupełniamy działaniami na szlakach komunikacyjnych, w których z kolei uzupełniamy się z policją, ITD. (Inspekcja Transportu Drogowego, przyp.red.) i innymi służbami. Jednakże priorytetem są dwie pierwsze kwestie. Przejęliśmy też we władanie ośrodki dla cudzoziemców wraz całą infrastrukturą.

*Legnica jest specyficznym miejscem na mapie chociażby ze względu na naszą historię. Przez wiele lat stacjonowały tu wojska radzieckie. Nie bez powodu była też zwana „małą Moskwą”.

- To prawda. Jednym z powodów, poza oczywiście strategiczną lokalizacją w aspekcie głównych szlaków komunikacyjnych umiejscowienia placówki w Legnicy, była właśnie jej dotychczasowa historia. Fakt, że wojska radzieckie wyprowadziły się wiele lat temu nie oznacza, że nie pozostały kontakty, rodziny, związki formalne czy nie, którymi tak naprawdę nikt się nie zajmował. Kiedy weszliśmy na ten teren okazało się, że jest wiele małżeństw polsko – rosyjskich, które żyją legalnie, ale trafiają się też takie „rodzynki” w postaci mieszkających wiele lat nielegalnych imigrantów. Nie można powiedzieć, że rejon Legnicy jest zagrożony migracją, czy nielegalnym zatrudnieniem na wielką skalę. Jest to zagrożenie trochę większe niż średnia w skali kraju, ale nie alarmujące. Nielegalni imigranci i pracownicy skupiają się wokół dużych aglomeracji z prostej przyczyny – możliwości bycia anonimowym i dużego rynku pracy. To powoduje, że w takich miastach jak Legnica, Wrocław, Wałbrzych najchętniej przebywają.

* Wspomniał pan wcześniej, że wasza praca polega również na współpracy z wieloma instytucjami. Z jakimi instytucjami?

- Jeżeli chodzi o bezpieczeństwo publiczne, to przede wszystkim z policją. Robimy wspólne patrole na terenie miasta, ale oczywiście nie tylko. Współpracujemy także z policją autostradową, choć w mniejszym stopniu. W Legnicy wspólnie z komendantem Sławomirem Bąkiem postanowiliśmy szczególnie wziąć pod uwagę miasto i szlaki wokół niego. Kadra kierownicza naszych jednostek spotyka się co tydzień na spotkaniach koordynacyjnych i uzgadnia plan działań na kolejny okres. Patrole odbywają się w zależności od tego, jakimi siłami dysponujemy. O efektach naszej pracy można było przeczytać na państwa portalu nawet w ostatnim czasie. Zatrzymaliśmy wspólnie z policją dwóch nietrzeźwych kierujących, to właśnie namacalny efekt pełnienia naszej służby.

* Policja to pierwsza instytucja, z którą współpracujecie a kolejne?

- Na pewno urzędy pracy, to podstawowe źródło informacji o cudzoziemcach, którzy mieliby legalnie przyjechać do pracy. Mówię mieliby, ponieważ nie zawsze tak się dzieje. Często jesteśmy dla nich krajem tranzytowym. Dlatego też nawiązaliśmy kontakty ze wszystkimi powiatowymi urzędami pracy na naszym terenie. Jest ich 9, bo taki mamy zasięg działania. Cyklicznie otrzymujemy od niech informacje, np. o zapotrzebowaniu jakie jest na tego typu pracowników. Cudzoziemiec na podstawie specjalnego, zarejestrowanego w PUP dokumentu otrzymuje w ambasadzie wizę uprawniającą go do pracy w okresie 6 miesięcy w okresie 12 miesięcy. Jest to dokument bardzo często wykorzystywany niezgodnie z prawem zarówno przez pracodawców i pracowników sezonowych. Z jednej strony sprawdzamy więc legalność przebywania cudzoziemca na terenie naszego kraju, z drugiej czy pracodawca jest uczciwy wobec pracownika. Kolejna instytucja to Urząd Celny, z którym historia powiązała nas, kiedy pracowaliśmy wspólnie na granicy. Wspólnie z Urzędem Celnym w Legnicy realizowaliśmy i zamierzamy dalej kontynuować działania w zakresie zwalczania nielegalnego obrotu towarami bez polskich znaków skarbowych akcyzy lub zastrzeżonych znaków towarowych. Kolejną instytucją jest Inspekcja Transportu Drogowego, o której wspomniałem wcześniej. To też dla nas nowość, jako dla Straży Granicznej. Zostaliśmy jako instytucja „wmontowani” do realizacji europejskiej strategii kontroli czasu pracy kierowców, co było domeną ITD, a co za tym idzie – musieliśmy się bardzo dużo nauczyć od inspektorów, teraz realizujemy większość kontroli samodzielnie. Współpracujemy, aczkolwiek w niewielkim zakresie, z Urzędem Skarbowym, ABW, zamierzam nawiązać współpracę ze Strażą Miejską w Legnicy.

*Straż Graniczna nie jest urzędem w literalnym tego słowa znaczeniu, ale każdy może się do was zwrócić o pomoc w razie potrzeby.

- Nie jesteśmy typowym urzędem, do którego przychodzi petent i załatwia jakiś dokument. Nie uzyska u nas żadnego dokumentu, zaświadczenia, ale poradę czy instrukcję, jak postąpić, w szczególności jeśli chodzi o sprawy zatrudnienia cudzoziemców, jak i ich legalnego pobytu. Pierwsze kontrole legalności zatrudnienia, które zaczęliśmy realizować na początku 2009 r. wprowadziły popłoch wśród pracodawców, którym się wydawało, że to PIP, a nie my jesteśmy odpowiednią instytucją do tego rodzaju zadań. Dziennie otrzymywaliśmy po kilkadziesiąt telefonów z pytaniami. Dziś jest ich mniej, ale się zdarzają, odpowiadamy na wszelkie pytania związane z legalizacją pobytu cudzoziemców w Polsce i ich pracy w naszym kraju, a zainteresowanych kierujemy do odpowiednich instytucji.

* Od kilku dni placówka funkcjonuje w Legnicy. Właściwie dla większości z was wiąże się to z dość długim dojazdem do pracy. Jak sobie z tym radzicie i jak się zaaklimatyzowaliście w nowym miejscu?

- Pomijając aspekt dojeżdżania wszystko jest w jak najlepszym porządku. I tak, jak powiedział podczas otwarcia placówki ppłk SG Andrzej Jakubaszek, z Komendy Głównej SG, zakładając ten mundur każdy zdaje sobie sprawę z tego, że to jest służba. Jeżeli przyjdzie rozkaz stawić się na przejściu granicznym w Medyce czy Dorohusku każdy z nas mówi „tak jest”. Ja dojeżdżam ze Zgorzelca, wielu funkcjonariuszy dojeżdża z Lubania i okolic. Są funkcjonariusze dojeżdżający z Brzegu, Złotoryi i Chojnowa. W Straży Granicznej pracują również legniczanie.

*Czego oczekujecie, czego byście sobie życzyli, jakie są wasze oczekiwania i plany?

- Ja przede wszystkim chciałbym nawiązać kontakty, nie telefoniczne czy mailowe, ale takie normalne, codzienne, z wszystkimi osobami, które mają wpływ na bezpieczeństwo i profilaktykę w tym rejonie. Począwszy od prezydenta, Policji, władz samorządowych, a skończywszy na strażach i inspekcjach. Te kontakty były, ale sporadyczne, najczęściej telefoniczne, a nie wszystko da się załatwić przez telefon. Chciałbym z naszą placówką wkomponować się w system bezpieczeństwa dla tego regionu.

*Dziękuję za rozmowę i życzę powodzenia.